• OSTAŃCE I DOLINY •

Charakterystyczną cechą krajobrazu gminy Jerzmanowice - Przeginia, jak i całej Jury Krakowsko - Częstochowskiej, są potężne skały wapienne, zwane ostańcami. Tworzą one wspaniałe widoki i mnóstwo okazji do uprawiania wspinaczki skałkowej, a liczne jaskinie, którymi usiane są ich zbocza przyciągają skrywanymi tajemnicami speleologów. Nie wiadomo dokładnie, ile grot znajduje się w wapiennych skałach - grotołazi ciągle poszukują nowych, a ich wyobraźnię rozpalają niezliczone legendy.

Na terenie gminy jest położony rezerwat przyrody "Dolina Szklarki" o pow. 47.3 ha. "Dolina Szklarki" jest rezerwatem leśnym, utworzonym w 1989 roku dla ochrony starodrzewia buczyny karpackiej i grądu oraz roślinności kserotermicznej i licznych form skalnych. W dolince warto zobaczyć źródło "Pióro", będące wywierzyskiem krasowym o wydajności ok. 60 l/s. Wypływ istnieje na kontakcie zbocza i dna doliny, strefą o długości ok. 25 m. Widoczne są w ypływy bezpośrednio ze szczelin w wapieniu jurajskim. W rezerwacie przebiega okrężny szlak turystyczny.

Nad Jerzmanowicami wznosi się ostaniec "Skałka 502", najwyższy punkt Płaskowyżu Ojcowskiego (wg. ostatnich pomiarów jego wysokość wynosi 512,8 m n.p.m.), będący typowym przykładem wierzchowinowej formy skalnej o założeniach strukturalnych, powstałej w paleogenie, w warunkach klimatu tropikalnego (kras kopiasty). Z wierzchołka roztacza się przepiękna panorama na leżącą o 100 m poniżej dolinę Będkówki. Przy dobrych warunkach atmosferycznych widać także Beskidy z Babią Górą, a nawet poszarpane turnie tatrzańskie. Bezpośrednio u stóp Skałki, opadającej na południe jak gdyby progiem poprzecinanym żlebami, rozpościerają się zbocza, zasłane zrazu rumowiskiem głazów i krzakami jałowca, niżej urozmaicone zagajnikami świerków, sosen i buków. Z takich skłonów, których jest tutaj więcej wyłaniają się malownicze Skałki Jerzmanowickie o wyszukanych, fantazyjnych kształtach.

• JASKINIE JURAJSKIE •

Wyżyna Krakowsko - Częstochowska popularnie zwana Jurą jest drugim po Tatrach Zachodnich najważniejszym rejonem jaskiniowym Polski. Liczba poznanych tu jaskin przekracza 1000.
Na terenie gminy Jerzmanowice-Przeginia położone są między innymi jaskinie:
• Jaskinia Nietoperzowa
• Jaskinia Koziarnia
• Jaskinia Dziewicza
• Jaskinia Racławicka (Grzmiączka)
• Jaskinia Łabajowa
• Jaskinia Szeroki Aven
• Jaskinia Ciasny Aven
• Jaskinia Kręta
• Jaskinia Pod Kościołem
• Jaskinia Góralska
• Jaskinia Psia Klatka
• Jaskinia Sadlana
• Jaskinia Szklarska

Najbardziej atrakcyjną turystycznie jaskinią w gminie Jerzmanowice-Przeginia jest Jaskinia Nietoperzowa, czyli Jerzmanowicka. Stanowi ona pomnik przyrody. Wielki ostrołukowy otwór wejściowy położony na wysokości 447 m n.p.m., prowadzi do korytarzy i komór o łącznej długości 376 m. Jaskinia zdumiewa nie tylko wielkościa - można w niej podziwiać piękne nacieki stalaktytowe tworzące kształty warkoczy i wodospadów, niestety osmolone łuczywem przez nieostrożnych turystów. W jej korytarzach znaleziono ślady człowieka sprzed 70000 lat (środkowy paleolit), zęby i kości zwierząt plejstoceńskich oraz ślady palenisk i narzędzi z okresu kamienia łupanego. Niektóre z tych znalezisk dały nawet nazwę specyficznej formacji - "kulturze jerzmanowickiej" istniejącej około 38000 lat temu. W głębszych partiach jaskini zamieszkują nietoperze, od których wzięła się nazwa jaskini. W 1998 roku w komorach jaskini kręcono sekwencję filmu "Ogniem i mieczem" - scenę porwania Heleny w Czarcim Jarze. Jaskinia znajduje się na terenie prywatnej działki Zygmunta Ferdka (Jerzmanowice, Kolonia I Wschodnia nr bud, 79), który jest organizatorem zwiedzania tel. (012) 3895-395 lub (032) 2922-831, (032)2029-675). Grota jest oświetlona elektrycznie. Długość trasy wynosi 306 m, a czas zwiedzania około 40 minut. Zwiedzając jaskinie można zobaczyć ekspozycję znalezionych w niej kości zwierząt plejstocenu i holocenu, wyrobów krzemiennych neolitu, ceramiki kultur: lendzielskiej, trzcinieckiej, łużyckiej i wczesnego średniowiecza, kości nietoperzy i tzw. perły jaskiniowe. Do dyspozycji turystów jest również mała gastronomia, handel detaliczny wydawnictwami i pamiątkami, pole namiotowe i możliwość organizacji pikników. Oprócz wymienionych jest jeszcze wiele innych jaskiń, którymi usiane są zbocza ostańców wapiennych. Ich liczba jest nieznana.

• SZLAKI TURYSTYCZNE •

» Szlaki piesze

Szlak czerwony okrężny przez Rezerwat Doliny Szklarki:
Jerzmanowice (źródło Pióro) - Rezerwat Dol. Szklarki - Jerzmanowice (źródło Pióro)

Szlak czarny prowadzący na Grzybową Górę:
Jerzmanowice - Dol. Szklarki - Jaskinia Szklarska - Grzybowa Góra - Radwanowice

Szlak niebieski zwany Szlakiem Warowni Jurajskich:
Rudawa PKP - Radwanowice - Dol. Będkowska - Czajowice - Brama Krakowska - Dol. Prądnika - Wolbrom

Szlak żółty - Dolinek Jurajskich:
Chrzanów - Rudno - Zamek Tenczyn - Krzeszowice - Dol. Eliaszówki - Dębnik - Dolina Racławki - Dol. Szklarki - Dol. Będkowska - Dol. Kobylańska - Karniowice - Dol. Bolechowicka - Zelków - Dol. Kluczwody - Murownia - Prądnik Czajowski - Dol. Prądnika - Dol. Sąspowska - Sąspów - Pieskowa Skała

Szlak zielony przebiegający przez Dolinę Racławki w kierunku północnym:
węzeł szlaków Zamek Tenczyn - Las Zwierzniecki - Góra Bukowa - Nielepice - Rudawa - Radwanowice - Dubie - Dol. Racławki - Racławice - Zawada - Zimnodół - do Szlaku Orlich Gniazd

» Szlaki rowerowe

Szlak niebieski (okrężny):
Jerzmanowice Centrum - Jerzmanowice Kolonia Zachodnia - Kalwaria - Czubrowice - Racławice - Szklary - Grzybowa Góra - Łazy - Łazy Jawor - Dolina Będkowska - rejon Jaskini Nietoperzowej - Zawyjrzał - Jerzmanowice Kolonia Wschodnia - rejon Gołej Skały - Jerzmanowice Centrum (24 km)

Szlak zielony (łącznikowy):
Bębło Kolonia Zachodnia - rejon Jaskini Nietoperzowej - Zawyjrzał - Jerzmanowice (źródło Pióro) - rejon Łysych Skał - Jerzmanowce Kolonia Zachodnia (7,5 km)